Landschap palliatieve zorg en welzijn

Er zijn veel organisaties werkzaam in de palliatieve zorg en welzijn in Nederland. Allen hebben een eigen taak en verantwoordelijkheid in de ondersteuning van mensen in de palliatieve levensfase, van naasten  en van professionals en vrijwilligers in de zorg en welzijn. De organisaties werken op regionaal, bovenregionaal en landelijk niveau.

Netwerken Palliatieve Zorg (regionaal)

Een Netwerk Palliatieve Zorg is een samenwerkingsverband van zorg- en welzijnaanbieders binnen een regio. Samen zetten zij zich in om de zorg voor mensen in de laatste levensfase zo goed mogelijk te organiseren afgestemd, samenhangend en met oog voor wat er werkelijk toe doet. Elk netwerk wordt begeleid door een netwerkcoördinator. Deze ondersteunt de ontwikkeling van het netwerk en stimuleert verbetering van zorg en welzijn. De Netwerken Palliatieve Zorg worden gesubsidieerd door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), dat het belang van samenwerking in de palliatieve zorg onderstreept. Binnen Drenthe en Steenwijkerland zijn vier netwerken:

  • Noordmidden Drenthe (Assen)
  • Zuidoost Drenthe (Emmen)
  • Meppel en Steenwijkerland
  • Hoogeveen
Stuurgroep Drenthe en Steenwijkerland

In de Stuurgroep zitten bestuurders (of gemandateerden) van zorgaanbieders uit de vier netwerken: Noordmidden Drenthe, Zuidoost Drenthe, Meppel-Steenwijkerland en Hoogeveen. Ook Zorgbelang Drenthe en adviseurs van PZNL (Palliatieve Zorg Nederland) sluiten aan. De Stuurgroep heeft de afspraken over bestuur en samenwerking vastgelegd in het samenwerkingsconvenant (2022). Er is twee keer per jaar een structureel overleg en waar nodig vindt aanvullend overleg plaats. Het Dagelijks Bestuur (DB) bereidt de besluitvorming voor. De Stuurgroep zorgt ervoor dat de netwerken hun werk goed kunnen doen. De voorzitter werkt hierin nauw samen met de netwerkcoördinator, volgt ontwikkelingen en deelt relevante inzichten met de Stuurgroep en het DB.

Netwerkcoördinatie Drenthe en Steenwijkerland

De Stuurgroep heeft een netwerkcoördinator aangesteld, die werkt volgens een landelijk vastgestelde taakfunctieomschrijving. Harmiene Gommans is netwerkcoördinator van Palliatieve Zorg Drenthe en Steenwijkerland. Het werkgeverschap is ondergebracht Icare.

Consortium Ligare (bovenregionaal)

De Netwerken Palliatieve Zorg Drenthe en Steenwijkerland maken deel uit van het Consortium Ligare. Binnen dit consortium wordt samengewerkt met onder andere het Expertise Centrum Palliatieve Zorg van het UMCG, netwerken palliatieve zorg uit Groningen, Friesland, Drenthe, Steenwijkerland en Overijssel, opleidingsinstituten, zorgbelangenorganisaties en zorgverzekeraars. Binnen Ligare geven patiënten, naasten en zorgprofessionals samen richting aan de ontwikkeling van palliatieve zorg. De netwerken spelen een belangrijke rol in de regionale implementatie van verbeterprojecten. Samenwerken, kennis delen, leren en innoveren staan centraal. Onderwijs, wetenschap en praktijk zijn hierin met elkaar verbonden. Ook wordt binnen het consortium afgestemd over landelijke en regionale ontwikkelingen, zoals het Integraal Zorgakkoord en het Nationaal Programma Palliatieve Zorg. Via PZNL zijn landelijke organisaties verbonden. Netwerken kunnen gebruikmaken van ondersteuning, richtlijnen en praktische hulpmiddelen. Netwerkcoördinatoren nemen daarnaast deel aan landelijke leer- en afstemmingsbijeenkomsten.

Stichting PZNL (landelijk)

Stichting Palliatieve Zorg Nederland (PZNL) is een landelijke ondersteuningsorganisatie voor palliatieve zorg. Het doel is om via implementatie van het Kwaliteitskader Palliatieve Zorg Nederland de integratie van deze zorg in de reguliere gezondheidszorg te bevorderen. Van 2022 tot 2026 is Stichting PZNL door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)  aangewezen als regiehouder en hoofduitvoerder van het Nationaal Programma Palliatieve Zorg II. De organisatie bestaat uit een coöperatieve samenwerking en een werkorganisatie. PZNL verbindt een brede groep partners binnen de palliatieve zorg. Het gezamenlijke doel van VWS en PZNL is om versnippering tegen te gaan en krachten te bundelen. De missie van PZNL is het bevorderen van de kwaliteit van zowel generalistische als specialistische palliatieve zorg, en het verankeren van palliatieve zorg in de gezondheidszorg en de samenleving.

Doelstellingen van NPPZ II

Het Nationaal Programma Palliatieve Zorg (NPPZ) II richt zich op twee belangrijke bewegingen:

  • Maatschappelijke bewustwording. Het vanzelfsprekend maken van gesprekken over waarden, wensen en behoeften in de laatste levensfase voor iedereen. Vanuit NPZ Drenthe-Steenwijkerland hebben wij de campagne en bijeenkomsten Dood uit de Pot waarin wij maatschappelijke bewustwording centraal een plek geven.
  • Proactieve zorg en ondersteuning.  Altijd en overal passende zorg bieden, met aandacht voor kwaliteit van leven én sterven. De stuurgroep van NPZ Drenthe-Steenwijkerland heeft opdracht gegeven voor het Transformatieplan Palliatieve Zorg. Samen met zorg- en welzijnsorganisaties in Drenthe en Steenwijkerland werken we eraan dat palliatieve zorg een vanzelfsprekend onderdeel wordt van de gewone zorg.
Agora

Agora is een landelijke kennis- en ontwikkelorganisatie die zich inzet voor de sociale benadering van palliatieve zorg. Daarbij staat niet de ziekte centraal, maar de mens en wat iemand nodig heeft om zo goed mogelijk te kunnen leven tot het einde. Er is aandacht voor de fysieke, psychische, sociale en zingevingsdimensie én voor de omgeving waarin iemand leeft. Agora ondersteunt professionals, vrijwilligers en organisaties om hiervoor lokaal en regionaal beter samen te werken. Een belangrijk onderdeel daarvan is het verbinden van gezondheidszorg, sociaal domein en samenleving. Want goede palliatieve zorg en ondersteuning gaat niet alleen over medische en verpleegkundige zorg. Ook welzijn, sociale contacten, zingeving, vrijwilligers, naasten en de lokale gemeenschap kunnen van grote betekenis zijn.

Deze beweging krijgt ook landelijk steeds meer vorm. Agora en Stichting PZNL hebben sinds 1 januari 2026 één gezamenlijk bestuur en werken toe naar één nieuwe organisatie. Daarmee komen de zorg- en netwerkgerichte expertise van PZNL en de sociale benadering van Agora dichter bij elkaar. Het uitgangspunt daarbij is helder: palliatieve zorg begint bij wat mensen nodig hebben om zo goed mogelijk te kunnen leven tot het einde. Voor Drenthe en Steenwijkerland sluit dit goed aan bij de beweging die we samen maken: van palliatieve zorg als vooral een zorgvraag naar palliatieve zorg én welzijn, waarbij professionals, vrijwilligers, naasten en organisaties rondom de mens samenwerken.


Rol van het Ministerie van VWS

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft palliatieve zorg nadrukkelijk hoger op de agenda gezet. In de verzamelbrief Wet langdurige zorg beschrijft de minister hoe extra middelen worden ingezet om de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van palliatieve zorg te verbeteren. Voor de komende jaren is €150 miljoen beschikbaar gesteld. Dit wordt onder andere ingezet voor: